Birçok uluslararası ödül almış bir tasarımcı olarak tanıyoruz seni. Haliyle, bu başarıyı sağlayan nasıl biridir diye bir merak söz konusu. Bize Tamer Nakışçı’dan bahseder misin?
Kanlıca’da büyüdüm, şehirden, insanlardan uzakta, büyülü bir ormanın ortasında… Babam iç mimar ve iyi bir ahşap ustasıydı, ben de haliyle atölyede, makinelerin arasında yetiştim. Bazen bir yat üretiliyor olurdu, bazen de mobilya. Gözümün önüne babamın üretilen mobilyalara elleriyle uzun uzun, kusursuzluğundan emin oluncaya kadar dokunuşu geliyor… Nakışçı soyadını nereden aldığımı bazen daha iyi anlıyorum. Biraz kendine dönük bir çocuktum, yalnız kalmayı severdim. Bahçede sırt üstü yatıp bulutların aslında yerde, benim de gökyüzünde olduğumu hayal etmeye çalışırdım veya belki de aslında bulutların yerinde durduğunu ve dünyanın döndüğünü. Sanırım beni oluşturan yıllar bunlardı…

Şu an 27 yaşındayım; ve sanırım hayatta amacını bulmuş şanslı insanlardan biriyim… Hayatım ve yaptıklarım, gerçek dünya ile aramda var olan bir yoğunluk farkı gibi. Zamanımın büyük bir çoğunluğu içimdeki bu dünyayı dışarı çıkarmakla geçiyor. Dünyanın dört bir yanında işlerimi takip eden, hayallerimi paylaşan ve bundan sonra kuracağım cümleleri merak eden insanlar olduğunu bilmek güzel bir duygu.

Bazen kendimi hayatım boyunca hiç çalışmamış gibi hissediyorum. Kim bilir, belki de sürekli çalıştığımdandır! Evet, üretmeyi seviyorum. Bir yerde anlamsızca oturup vakit öldürmek veya sadece deniz ve kum için tatile gitmek bana pek zevk vermiyor. Tam tersine tatiller kendimle baş başa kaldığım, en yaratıcı olduğum zamanlar. Özellikle yurt dışında tek başıma gezmeyi çok seviyorum, bir çeşit meditasyon gibi… Tabi bir süre sonra yine geri dönüp bir şeyler üretmek için sabırsızlanıyor oluyorum. Amaçsızlık, sadece tüketmek bana göre değil. Geçen her saniyemin bana veya dünyaya bir şeyler katmasını istiyorum…

Günlük hayatta vazgeçemediğim şeyler var; elektronik müzik, piyano, espresso, boğaz ve Vespa.

Tasarladığın ürünlerin hayal gücünün bir eseri olduğunu düşünürsek, hayal gücünün şekillenmesinde neler etkili oluyor? Ürün tasarlarken nelerden etkileniyorsun?
Hayal gücü şekillenebilen değil, tam tersine serbest bırakılması gereken bir kavram. Önemli olan bir konuya hiçbir ön yargı olmadan bakabilmek, tıpkı bir çocuk gibi… Bir çocuk için cep telefonunun şekil değiştirmesi veya birbirine eklenerek farklı biçimler alabilen bir halı çok uçuk fikirler olmasa gerek? Heraclitus’un çok sevdiğim bir sözünde dediği gibi, “bir çocuğun oyun oynarkenki ciddiyetine” erişmeye çalışıyorum tasarım yaparken.

Buna paralel diğer bir konu da “gelecek” kavramı. Günümüz için yenilikçi ve anlamlı ürünler tasarlayabilmek için, öncelikle gelecek ile ilgili güçlü bir kişisel vizyona sahip olmak ve bu ideal dünyaya ulaşmanın motivasyonuyla çalışmak gerektiğine inanıyorum. İşlerim de bu anlamda birbirlerinden güç alıyor ve birbirlerini dengeliyor. Bir insan ile obje arasında kurulabilecek yeni fiziksel ve duygusal etkileşimler, senaryolar beni büyülüyor. Teknolojiyi de bu doğrultuda konsept ve ürün projelerimde kullanmayı seviyorum.

Çalışmalarında masandan eksik etmediğin şeyler var mıdır? Sana neler eşlik ediyor?
Genelde sadece müzik eşlik ediyor, masaya bile gerek yok…

Endüstriyel tasarım alanında çok başarılı çalışmaların var. Bu alanda çalışmaya nasıl karar verdin? Kararında neler etkili oldu?
Okul hayatında oldukça başarılı ve hırslıydım, sonra lisede tiyatroyla tanıştım ve bir anda her şey değişti. Hayata daha geniş bir açıdan bakmayı başardığımda o güne kadar inandığım doğrular, koyduğum hedefler biraz anlamsız ve iki boyutlu gelmeye başladı; içimde yeni bir şeyler uyandığını hissettim. Duygularımı, benliğimi; hayata ve sanata olan tutkumu keşfettim. Sonrasında ise hırsım ve zekâm ile bu hissel ve görsel yönümü dengeleyebileceğim bir alana yönelmiş buldum kendimi. Tasarımcı oldum.

Ama bu benim için bir seçim değildi sanırım, genlerimde başından beri vardı ve sadece keşfetmem için doğru zamanın gelmesi gerekiyordu.

İtalya’da 1 yıllık bir staj yaptın. Bu stajın sana katkıları oldu mu? Neler söyleyebilirsin bize?
FIAT’ın konsept tasarım stüdyolarında geçirdiğim süreç benim için şüphesiz hayatımın en önemli dönemiydi. Oradaki tecrübelerim Türkiye’de almakta olduğum tasarım eğitiminin eksilerini de artılarını da çok net bir biçimde algılamamı sağladı. Dünyanın farklı ülkelerinden gelen tasarımcılarla birlikte FIAT gibi global bir firmanın bünyesinde yer almak, günümüz tasarım dünyasını ve çalışma sistemlerini yakından görmemi sağlarken, gelecek ile ilgili vizyonumun şekillenmesinde de büyük rol oynadı.

Birçok yerli ve yabancı markanın düzenlediği yarışmalara katıldın ve ödüller aldın. En çok da Nokia için hazırladığın “Nokia 888” projen konuşuldu. Bu projeden biraz bahseder misin?
‘Nokia 888’ projem gerçek bir başarıydı, üzerinden uzunca bir zaman geçmesine rağmen halen yankıları sürüyor. Henüz geçtiğimiz Eylül ayında London Design Festival kapsamında düzenlenen “Inclusive Innovation: Future Scenarios” sergisine davet edildi. Bugüne kadar dünya çapında sayısız dergide ve gazetede yer aldı, Youtube’daki videosu milyonlarca kez izlendi, halen birçok e-mail alıyorum.

Herkesin içinde hissettiği, heyecan veren ortak bir gelecek olgusu söz konusu. ‘Nokia 888’ bu hissi son derece yalın ve samimi bir biçimde, hayal edilebilecek en ileri teknolojiyle buluşturarak insanlar ile arasında adeta duygusal bir bağ kurdu. Bir gün gerçek olana kadar güncelliğini yitirmeyecek bir tasarım.

Nokia, Fiat, Visa, Kale, Demirdöküm gibi birçok marka için projeler hazırladın. “Bu proje benim için özel” dediğin, ayrı bir yere koyduğun proje var mı? Ya da “Keşke yapmasaydım” dediğin?
Her tasarımımın ayrı bir yeri var, her biri benim için birer adımdı. Fiat için yaptığım okul projesi beni İtalya’ya, oradaki tecrübelerim beni ‘Nokia 888′e, ilk seri üretim ürünlerim olan porselen yemek takımı tasarımlarım Çin’e, Smartground adlı konsept çocuk parkı projesi Avrupa Parlamentosu’na kadar taşıdı. En son olarak KALE için Cube ve Dot serilerini tasarladım. Bugüne kadar endüstriyel anlamdaki en kapsamlı projem Cube&Dot. Hem tasarım kariyerim, hem de banyo sektörü adına uluslararası anlamda yeni bir kırılma noktası olacaklarına inanıyorum.

Hayatını kolaylaştıracak kişisel ürünler tasarladın mı? Ya da eksikliğini hissederek ortaya çıkardığın ürünler var mı?
Üniversitedeyken kendi yatağımı, dolabımı kendim tasarlamış ve atölyede kendi ellerimle yapmıştım. Evimdeki aydınlatmaların da çoğu önce benim elimden bir geçer. Kendi tasarladığım ve severek kullandığım Relax yemek takımı tasarımlarım var, Loop kupamı çok seviyorum. Elimde kahve ve tabak varken kapıyı açamama konusuna epey bir takılmıştım; onun için tabağın üzerine kupası oturarak beraber taşınabilen bir kupa seti tasarladım.

Yeni bir şeyler üretmek yerine taklit etmeyi seçen bir ülke olarak, sektörde Türk tasarımına ve tasarımcısına nasıl yaklaşılıyor? Bir ön yargı söz konusu mu?
Bana kalırsa burada karşılıklı bir durum söz konusu. Öncelikle bu mesleği yapan insanların Türkiye’de tasarıma, orijinal fikirlere ve kendilerine inanmaları gerek. Tutkuyla inandığı hedefler doğrultusunda samimi tasarımlar yapan Türk tasarımcılar ve firmalar zaten dünya çapında kabul görüyorlar. Sanırım bizim geçmişten gelen bir kendimizi dünyadan soyutlama eğilimimiz var. Hem garip bir kibir söz konusu, hem de bir yandan kendimizi küçük görme… Bunu İtalya’dan döndüğümde daha iyi anladım; Nokia’nın yarışmasına yurt dışında elde ettiğim tecrübelerin ve gördüklerimin verdiği özgüven ile, herhangi bir dünya vatandaşı olarak katıldım. Nokia’nın tasarım yarışmasına hazırlandığımı duyunca içinden gülenler de oldu, bana inananlar da… Bu bir vizyon meselesi. Daha yarışmaya katılırken, kazanırsam telif sıkıntısı yaşamamak için hazırladığım tanıtım filminin müziğini bile özel bestelettim. Şu anda internetteki video milyonlarca kez izlendi, Can’a (Can Ünal, fuz hyperblue) müzik için ilk telefon açtığımda bir gün bunun olacağını söylemiştim.
Tabii ki karşılaşılan bazı zorluklar kimi zaman hepimiz için can sıkıcı olabiliyor, ama bunları bahane etmeye hakkımız olduğunu düşünmüyorum. İstanbul, dünyanın birçok şehrinden çok daha canlı, zengin, ilham verici ve eğlenceli bir şehir. Aynı zamanda tasarım adına büyük bir boşluk var, bu da büyük bir fırsat demek, tabi eğer girişimci olmaya cesaretiniz varsa… Dünya artık iyice küçüldü, nerede yaşadığımız yavaş yavaş önemini yitiriyor. Geriye sadece yaşadığımız şehrin bize neler kattığı veya bizden neler götürdüğü kalıyor.
Tabi bunun yanında, yine de her birey bir şekilde hayatının bir bölümünde yurt dışını tecrübe etmeye çalışmalı. Bunun faydalarını inkâr edemem.

Başarılı işler yapan genç yetenekler, Türkiye’de yeterli ilgiyi ve desteği göremedikleri için bir süre sonra uluslararası markaların sundukları fırsatlarla eğitimlerine ve kariyerlerine yurt dışında devam ediyorlar. Bu konuda neler düşünüyorsun?
Tabii ki karşılaşılan bazı zorluklar kimi zaman hepimiz için can sıkıcı olabiliyor, ama bunları bahane etmeye hakkımız olduğunu düşünmüyorum. İstanbul, dünyanın birçok şehrinden çok daha canlı, zengin, ilham verici ve eğlenceli bir şehir. Aynı zamanda tasarım adına büyük bir boşluk var, bu da büyük bir fırsat demek, tabi eğer girişimci olmaya cesaretiniz varsa… Dünya artık iyice küçüldü, nerede yaşadığımız yavaş yavaş önemini yitiriyor. Geriye sadece yaşadığımız şehrin bize neler kattığı veya bizden neler götürdüğü kalıyor.

Tabi bunun yanında, yine de her birey bir şekilde hayatının bir bölümünde yurt dışını tecrübe etmeye çalışmalı. Bunun faydalarını inkâr edemem.

“Avrupa’nın yaratıcı geleceğini belirleyecek 100 genç yetenek” arasında gösteriliyorsun. Bu nasıl bir duygu ? Bu beklenti üzerinde bir baskı yaratıyor mu? Seni nasıl etkiliyor?
Geçtiğimiz yıl Avrupa Birliği Yenilikçilik ve Yaratıcılık Yılı kapsamında AB Parlamentosu’nda düzenlenen oturumlara davet edildim. Çalışmalarımın yurt dışında bu şekilde kabul ve ilgi görmesi; öte yandan başta TÜSİAD olmak üzere bazı önemli kuruluşların desteğini almak beni son derece onurlandırıyor ve cesaretlendiriyor elbette. Bu gibi gelişmeler ve beklentiler doğru yolda olduğumun bir göstergesi; baskı değil, tam tersine büyük bir motivasyon kaynağı…

Şu an üzerinde çalıştığın bir proje var mı? Geleceği nasıl görüyorsun ve sen neler yapmayı düşünüyorsun?
KALE Grubu ile uzun zamandır üzerinde çalıştığımız Cube&Dot projesini henüz tamamladık. Sırada bazı yerli ve yabancı firmalarla yürüttüğüm yeni heyecan verici projeler var. Bir yandan da geçtiğimiz aylarda yarattığımız KLIK markası altında tasarımlarım olacak. (Klikrugs‘uyakında açıyoruz.)

Yaptığım her projede uluslararası hedeflerle ve bu vizyonu benimle paylaşan firmalar ile birlikte yola çıkmaya gayret ediyorum. Ülkem, meslektaşlarım, öğrenciler, hatta insanlık adına bir misyon taşıdığımı hissediyorum. Hedefim, kendimin olabileceğim en iyi versiyonu olabilmek.

Endüstriyel tasarım alanında etkilendiğin, başarılı bulduğun birileri var mı?
Dieter Rams, Naoto Fukasava, Aziz Sarıyer, Yves Behar…

Kendini endüstriyel tasarım alanında geliştirmek isteyen arkadaşlar için ne gibi önerilerin, uyarıların olur?
İçlerindeki sesi dinlemekten ve yeni bir şeyler söylemekten korkmasınlar.

Tamer’e, bu keyifli söyleşi için yoğun iş programının arasında bize zaman ayırdığı için teşekkür ediyoruz.

Tamer Nakışçı’nın güncel çalışmalarının yer aldığı kişisel sitesini ziyaret edebilirsiniz.

Ömür Özgür kimdir? Neler yapar?
Grafik tasarımcı olmasına rağmen kendisini ağırlıklı olarak konsept tasarım alanına yöneltmiş bir adam diyebiliriz.
Bir tasarımcı olarak neler yapar diye düşünüldüğünde klasik olarak zamanının çoğunu çizim ve tasarıma ayırmaktadır.
Yurt dışında çeşitli müşterilere konsept tasarım çalışmaları yapıyorum. Bunun dışında bir yandan dergide yazılarıma devam ediyorum. Elemental 3 ve Digital Painters kitaplarında çalışmalarım yayınlandı. Yine yurt dışında dergilerde zaman zaman tasarımlarımla yer alıyorum.
Bizim işimiz, mesaisi sadece gündüz saatlerinden oluşan mesleklere benzemiyor. Doğal olarak herhangi bir zaman dilimine bağlı çalışamazsınız. Bu işe gece gündüz vakit ayırabilecek heyecan ve sevgiye sahip değilseniz bu sizin için ancak kısa süreli bir flört ve heves olabilir ancak. Oturup ciddi bir disiplin ile çalışmalı ve uykusuz kalmaya alışmalısınız.

Konsept tasarımda mekan ve kavramları tekrar tekrar düşünüp yorumlamak hoşuma gidiyor. Oyun ya da film için verilen brief aslında benim için keyifli bir bulmaca oluyor. İstenilen araç ya da mekan özelliklerini, belirtilen zaman ve mekan faktörlerini göz önüne alarak tekrar kuruyorum. Örneğin, size sunulan senaryoda olaylar okyanusta geçiyor ise, tasarlayacağınız aracın dev dalgalara karşı koyabilecek özelliklerde, dengeli bir yapıya sahip olması gerekir. Buna benzer süreçler bana oldukça keyif veriyor.

Çizmeye nasıl başladın? Daha doğrusu bu yeteneğini nasıl keşfettin?
Ailede bol miktarda mimar, ressam ve grafik tasarımcı olunca doğal olarak erken yaşlarda bir şeyler karalamaya başlıyorsunuz. Bu durumda bir çocuğu susturmak için en kolay yöntem eline kağıt-kalem vermek oluyor.

Türkiye’de konsept tasarım ne durumda? Nasıl bakıyoruz bu alana, konsept tasarımını tam olarak kavramış durumda mıyız?
Türkiye’de bu konuda hala bebeklik denecek kadar erken bir dönemi yaşamaktayız. Belli birkaç yapım ve oyun projesi dışında hala yeterli girişim ve istihdam fırsatı yok. Bu tip çalışmalar ve yapımlar satış riski taşıyabildiği için, yapımcılar kesin sonuç alınabilecek projelere başlıyorlar. Arz-talep dengesi şekil ve içerik değiştirmeden, bizim ülkemizde bu konuda yeterli sirkülasyonu görmek önümüzdeki 5-6 sene için zor diyebilirim. Doğal olarak bu konuda kendini belli bir noktaya getirebilen her tasarımcı yurt dışına gitmese dahi en azından “freelance” olarak çalışmalarını yürütüyor.
Ancak sektörde yenilenme ve hızlanma gerçekleşirse çok kaliteli çalışmaların karşımıza çıkacağına inanıyorum.

Illustration, Concept Designer, Matte Painter, 3D animation gibi birçok alanda çalışmaların var. Çok yönlü bir tasarımcı olmak ne gibi avantajlar sağlıyor? Ya da dezavantajlar getiriyor mu?
Açıkçası bu durum pek çok avantajı beraberinde getiriyor. Üretim sürecinin neredeyse tamamında, konu ile ilgili fikir ve çözümler üretebilmenizi sağlıyor.

Taslak ve storyboard aşamasından, render edilmiş görsellerin video ile composite sürecine kadar birçok noktada müdahale edebiliyorsunuz. Öncelikle üretim aşamalarına hakim olmak, fikir üretim süreci açısından kesinlikle bir avantaj. Çalışma sürecinde sanat yönetmeni olarak tasarım aşamasını idare etmek dışında gerekirse oturup bir operatör gibi projeyi işleyebiliyorsunuz.

Tasarımlarında kullandığın ve vazgeçemediğin neler var? Hangi programlar senin için olmazsa olmaz durumda?
Klasik olarak kağıt-kalem, tablet, Photoshop ve 3D Studio Max diyebilirim. Bunun dışında tabii ki fotoğraflar da ayrıca kullandığım malzemeler arasında.

Türkiye’de veya dünyada çalışmalarını takip ettiğin, örnek aldığın kimler var? Ya da birileri var mı?
ylan Cole, Christopher Stoski, Feng Zhu ve Ryan Church severek takip ettiğim isimler.

Kendini konsept tasarımı konusunda yetiştirmek, geliştirmek isteyen arkadaşlara ne gibi önerilerin olur?
Az önce de söylediğim gibi öncelikle bu işi sevmeniz ve heyecanınızı daima korumanız çok önemli. Uykuyu bir kenara bırakıp gece-gündüz deli gibi çalışmanız gerekir. Bol bol çizim yapmak, eskiz çalışmak gerekiyor. Evde, sokakta, her yerde iyi bir gözlemci olmanız gerekiyor. Pek çok insanın önünden farkında olmadan geçtiği bir bina cephesi sizin için bir ilham kaynağı olabilir. Renk, ışık ve doku ile ilgili detaylı çalışmalar yapmaları, daha sonrasında materyal ve malzeme kullanımı için teknik rahatlık sağlayabilir. Yüzey, doku, ışık, gölge ve renk konularında dikkatli ve gözlemci olmalılar.
Bunun dışında özellikle yurt dışında basımı yapılan yıllık ve katalog kitaplara, yarışmalara mutlaka çalışmalarını göndersinler. Elemelerde başarılı oldukları takdirde bu başarı kendilerine hem referans hem de oldukça güçlü bir motivasyon olacaktır.

Kendini geliştirmek, yenilemek, güncel tutmak adına ne tür kaynaklardan faydalanıyorsun?
Öncelikle iyi bir gözlemci olmanız gerekiyor. Bu sayede kafanızda sürekli yeni tasarımlar ve formlar oluşturuyorsunuz. Yeni görsel datalara sahip oluyorsunuz. Bu dataları birleştirip yeni kavramlar için kullanabiliyorsunuz. Bunun dışında tabii ki kitap, dergi ve forumlar görsel kaynak olarak yeterli birikimi sunuyor.

Ömür’e, bize zaman ayırdığı ve sorularımızı içtenlikle yanıtladığı için teşekkür ediyoruz.

Ömür Özgür’ün Concept design, matte painting, illustration v.b. alanlarda hazırladığı çalışmalardan oluşan arşivinin yer aldığı kişisel sitesini ziyaret edebilirsiniz.

Öncelikle bize biraz Cem Dinlenmiş’i anlatır mısın?
24 yaşındayım. 1985’te İstanbul’da doğdum. Çocukluğum lego oynamakla, dövüşen adamlar çizmekle geçti. Liseyi Kadıköy Anadolu Lisesi’nde okudum. Baba mesleğini seçip Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nde grafik eğitimi aldım. Bir hafta önce mezun olduğumu öğrendim…

Selçuk Erdem’in davetiyle Penguen’de çizmeye başladın. Süreçle ilgili biraz detay verebilir misin? “Her Şey Olur” köşesi nasıl başladı?
2005 yılında derginin orta sayfasında karikatür çizmeye başladım. 2006 yılında derginin ikinci sayfasındaki Her Şey Olur geldi. Her Şey Olur’u ilk çizdiğimde Bant dergisi için yaptığım küresel ısınmayı anlatan şematik bir illüstrasyonu referans almıştım. Zamanla tarz ve temalar değişti ve çeşitlendi. Yapmak istediğim hareketli ve yenilikçi köşe fikri bu şekilde gerçekleşmiş oldu.

“Her Şey Olur” ismi nereden geliyor?
“Her Şey Olur” lafı ağzıma çok takılmıştı o ara nedense. “Merak etmeyin her şey olur” gibi bir şey… Neticede bu isim zamanla oturdu herhalde.

Okurlarınızın bir kısmının görüş olarak ifade ettiği “zeki espriler, basit çizgiler” yakıştırmasını nasıl yorumluyorsun?
Genel olarak böyle bir görüş oluştuğunu düşünmüyorum. Penguen için çalışmaya ve ilk defa komik bir şeyler çizmeye başladığımda çizgim kendiliğinden yalınlaşmıştı. İnsan yüzündeki komiklik duygusunun ne kadar ayrıntı eklerseniz o kadar sönükleştiğini farkettim. Bunu çizginin basitleşmesi olarak yorumlamak doğru olmayabilir. Bence yaptığım şeyler klasik anlamda grafik çizginin esası olarak kabul edilen yalınlık anlayışından da epey uzakta duruyor, ben çizginin içindeki incelikleri, bütünü oluşturan minik parçaları ve ayrıntıları çok seviyorum.

Nike Vintage, Noktaları Birleştir, Young İstanbul gibi sergilere katıldıktan sonra, son olarak “Dahiliye” adlı kişisel sergini açtın…
İlk solo sergimde Young İstanbul ve Kesişme’deki temaları bir adım daha ileri götürmeyi ve yeni anlatım metodları geliştirmeyi hedefledim. Kompozisyonları çoklu kadrajlar halinde tasarladığım çok parçalı resimlerime ek olarak, üç boyutlu, içbükey ve dışbükey portre çalışmaları yaptım. Bunlar dışında sergide izleyicinin etkileşime geçebileceği mekanik iki iş var.

Ülkemiz, karikatür ve mizah yayınları konusunda en sıkıntılı dönemlerinden birini yaşıyor. Çizerlere yüklü tazminat davaları açılıyor. Genel gidişatı nasıl değerlendiriyorsun?
Penguen, şimdiye kadar başbakan ya bakanların açtığı davaların hiçbirini kaybetmedi. Baskı altına alma girişimleri uzun vadede baskıcı aleyhine oluyor, karikatürlere açılan davalar da son yıllarda bu şekilde gelişti. Ama yönetimler ne yazık ki bu inceliğin farkında değiller, kendi cahil, kaba ve anlayışsız tutumlarını bu şekilde tescillemiş oluyorlar.

Çizimlerin için çok sayıda olumlu eleştiriler var, belki biraz da olumsuz. Bunları takip ediyor musun? Bunlar seni, çizimlerini nasıl etkiliyor?
Yaptıklarımı okuyan, izleyen insanlara bakıp fikirlerini okumaya çalışmak ya da yorumlarını okumak çok merak uyandırıcı, çoğu zaman eğlenceli bir iş. Fakat fazla merak kediyi öldürür.

Tarzını beğendiğiniz, takip ettiğiniz birileri var mı?
Çok çeşitli çevrelerden gelen bir sürü isim var, bunlardan bir seçki yapmam biraz zoraki olacak. L-Manyak’tan beri takip ettiğim Türk karikatüristlerini, Pieter Brueghel’i, Amerikalı underground çizgi roman ekolünü ve bunlardan özellikle Chris Ware’ı sayabilirim.

İleride seni yeni sergiler veya farklı projelerle de görecek miyiz? Neler var bizi bekleyen?
Yeni şeyler olacak ama ayrıntılar konusunda benim de fazla bir fikrim yok. Şimdilik dergi ve sergi projelerimin süreceğini söyleyebilirim. Karikatür ve Her Şey Olur albümlerini tamamlamak için de çalışmaya devam ediyorum.

Takip ettiğin diziler, programlar var mı? Neler izlemekten/dinlemekten hoşlanıyorsun?
Bol bol radyo dinliyorum. Son dönemde bir sezonunu baştan sona izleyebildiğim tek dizi Flight of The Conchords oldu.

Çok keyifli bir söyleşi oldu. Sabrı ve nezaketi için Cem’e, sergi fotoğrafları için Hürcan Emre Yılmazer’e, yastık fotoğrafları için de Ali Taptık‘a katkılarından dolayı teşekkür ediyoruz.

Son olarak Cem Dinlemiş’in kişisel sitesine göz atmanızı öneriyoruz.

En önemli Türk çizerlerden birisiniz. Çoğumuz size bu kadarıyla tanıyor. Bize biraz Kerem Beyit’i anlatır mısınız?
Çocukluğumda başlayan resim hobisini sonradan mesleğe dönüştürmüş bir kişiyim, yaklaşık 5 yıldır da sektörde profesyonel olarak calışıyorum. Müşterilerim arasında Simon&Schuster, Puffin Books, Klett Cotta, Ravensburger, Blanvalet, Penhaligon, WOTC, Paizo, SOE, Blizzard, UpperDeck, Lucasarts gibi firmalar var. En son Expose 7 albümünde Master ve Excellence ödülü aldım. Uzun uzun hayatımı okumak isteyenler, sitemdeki “Bio” bölümüne bakabilirler.

Çizme fikri nasıl oluştu? Sizi bu alanda çalışmaya iten neydi?
Çizim zaten yıllardır hayatımın bir parçasıydı asıl sorun bu potansiyeli zamanında görememek olmuştur sanırım. Ben çocukluğumdan itibaren çizgi roman dünyasına girmiş biri olduğumdan bu hobi zaten kendi kendine gelişti, bunu meslek olarak görmem ise ne yazık ki 23 yaşıma kadar aklıma gelmedi. Bu potansiyeli fark ettiğimde ise düzenli bir program belirleyip portfolyo oluşturmaya başladım.

Sizi illüstratör olarak tanıyoruz. Teknik olarak yaptığınız iş nasıl adlandırılıyorsunuz? İllüstratör, sizi ve işinizi tanımlamak için yeterli mi?
Evet, meslek olarak konumlandırmak gerekirse illüstratör tanımlaması doğrudur, “commercial artist” (ticari ressam) tanımını daha kibar bir biçimde ifade eder “illüstratör”.

Çalışmalarınızda bilgisayarın yeri nerede? Teknolojik gelişmeler sanatsal çalışmaları ne yönde etkiliyor?
Takdir edersiniz ki, çok büyük bir yeri var. Teknik boyutunu geçelim, sırf internet boyutu bile benim mesleğimi icra edebilmem adına çok çok büyük bir önem arz ediyor. Teknolojik gelişmeler aslen sık sık etkilemiyor bizim yaptığımız işi, ben 2003’de kullandığımdan çok farklı cihazlar ya da programlar kullanmıyorum açıkçası, programın sürümü değişiyor, tabletin modeli değişiyor ama işlev olarak çok değişen bir şey yok. Yani daimi olarak elimizdeki ekipmanı ya da yazılımı yenilemek ya da güncel tutmak gibi zorunluluk yok, ben 2-3 yılda bir bilgisayar değiştiririm mesela.

Çalışırken nasıl bir ortam yaratıyorsunuz kendinize? Masanız, odanız, olmazsa olmazınız neler?
Valla çalışma ortamı benim için önemli bir hale geldi, yeni evimde güzel bir ofis kurdum ve kendime göre döşedim, devasa bir ahşap masa, büyük ahşap kitaplıklar, bol bol kitap, action figure’ler… Tabi çalışma ortamı güzel olunca verimin artması da kaçınılmaz.

Türkiye’de reklam ajansları ile çalışıyor musunuz? Reklam ajanslarının çalışma biçimlerini, reklam sektörünün genel durumunu nasıl değerlendirirsiniz?
Valla normal tempomdan vakit bulup pek yerli piyasa ile çalışma fırsatım olmuyor o bakımdan bir değerlendirme yapmam doğru olmaz. Ama zamanında yaşadığım kişisel tecrübelerimden yola çıkarak çok olumlu düşüncelerim olmadığını söyleyebilirim.

Sürekli takip ettiğiniz basılı veya dijital kaynaklar var mı?
Bana, kapağını ya da iç illüstrasyonlarını yaptığım kısacası katkıda bulunduğum bütün kitap, albüm, dergi gibi kaynakları gönderirler, bunun dışında bol bol çizgi roman ve kitap alırım. Resimlerimi paylaştığım birçok galeriyi de takip ederim.

Çalışmalarınız genel olarak fantastik çizimlerden oluşuyor. Çalışmalarınıza genel olarak bu yönde devam ediyor olmanızın nedenini nasıl açıklıyorsunuz?
Benim aslen böyle net bir tema seçimim yoktu ama şartlar böyle yönlendirdi Ben sci-fi ve macabre temaları da güzel yaparım aslen. Ama iş yoğunluğu ve müşteri talebi ne yöndeyse benim portfolyom da ona göre şekil alıyor işte. Misal, Dragon konusunda artık neredeyse guru oldum, bu tür işler direk bana geliyor ve tabi iş işi çekiyor, ilginç olan ise: benim çok da özel bir ilgim yok dragonlara yönelik, yani bütün -gerçek ya da hayal ürünü- mahlukatı resmetmeyi zaten severim ben… Büyük kediler mesela, belli özellikleri ile oynayarak bazen renklerini veya desenlerini değiştirerek yeni kediler yaratmak en büyük tutkumdur ama bu konuda bir talep olmadı mesela… Ben hep aklımda biriktiriyorum yapmak istediklerimi, bir köşeye not alıyorum. Pazar günleri dahi çalışan biri olarak yaklaşık iki yıldır kişisel bir iş yapmak nasip olmadı “hep aynı temayı çiziyor ” şeklinde zırvalayanları ben emekli olduğumda çok büyük sürprizler bekliyor diyebilirim…

Zamanında altyazı çevirileri yaptığınızı biliyoruz. Bu ve buna benze reler yapıyorsunuz? Çizer kimliğinin dışında nelerle meşgulsünüz?
Valla onlar çok eskiden kariyer seçimimi yapmadan önce yaptığım şeyler, bir karar verip bu doğrultuda çalışmadan evvel zaten bir sürü abuk sabuk şey yaptım ben… Şu anda mesleğim dışında bir şey ile ilgilenmeye vaktim yok, hobilerim dahi mesleğimle ilgilidir. Çizer kimliğinin dışında bir şey ile ilgilenirsem şayet bu sanırım sculpting olur, özellikle aciton figure sculpting yapmak isterim, Sideshow’a o kadar para bayılmak hiç mantıklı gelmiyor bana… Tabi oturup araştırmak ve yıllarca çalışmak gerekiyor ve şu anda bunu yapacak durumda değilim maalesef.

Türkiye’de grafik/illüstrasyon sanatının gelişmesi adına neler yapılmasını umuyorsunuz? Dünya ile kıyasladığınızda ne durumdayız?
Ben bu konuda çok konuştum, devamlı şikayet eden adam portresi çizmek istemiyorum o yüzden, merak edenler geçmiş röportajlarıma baksın.

Çalışırken en çok keyif aldığınız proje hangisiydi? Bize biraz bahseder misiniz?
Her projenin artısı eksisi oluyor, ben hepsinden maksimum keyfi almaya çalışıyorum ama tabi sipariş olunca, bir takım istekler ve beklentiler oluyor. Sizin normalde asla yapmayacağınız bir kompozisyonel seçimi yapmaya zorlanıyorsunuz, bu bir renk seçimi olur, pozda bir değişiklik olur, yerleşim olur hiç önemi yok ama bu tarz bir seçim sizin adınıza yapıldığı zaman işten aldığınız keyif belli bir oranda düşüyor tabi. Son iki yıldır galerime koyduğum resimlerin çok azı “gerçekten” bana ait çalışmalardır. Ben birçoğunu reklam yönetmeni mantığı ile yapıp, teslim ediyorum.

Son olarak, Türkiye’de ve Dünyada takip etmeye değer bulduğunuz kimler var? Bu alanda kendini yetiştirmek isteyen arkadaşlara ne gibi önerileriniz olur?
Valla çok insan var, benim etkilendiğim isimler bellidir, Frazetta, Brom, Lockwood, Jim Murray, Wayne Reynolds, Raymond Swanland, Adam Rex… Yerli ressamlarımızdan daha doğrusu çizgi romancılarımızdan Kenan Yarar, Suat Gönülay, Bülent Arabacıoğlu gibi isimlerin de çok büyük etkisi vardır üzerimde.
Kendini yetiştirmek isteyen arkadaşlar, kendilerini yetiştirmek için tavsiye aramak yerine oturup çizsinler bundan daha net ve garantili bir yöntem olamaz…

Bu keyifli sohbet için Kerem Beyit’e tekrar teşekkür ediyoruz.

Bize Efe Babacan’dan biraz bahseder misiniz?
Efe Babacan fotoğrafçı, editör ve oyuncudur. Düğün ve kurumsal davet  fotoğrafçılığında uzmanlaşmıştır. Photoline dergisi başta olmak üzere çeşitli dergilerde editörlük yapmakta ve ayrıca merkezi Miami’de bulunan Image Photo şirketine yolcu gemilerinde çalışmak üzere fotoğrafçı gönderen İstanbul Fotoğrafçı Acentesinin ve Efes Photography’nin sahibidir. Düğünlerde fotoğraf ve video hizmeti vermekte ve kurumsal firmalara tanıtım filmleri çekmektedir.

Fotoğraf hayatınıza nasıl girdi? Nasıl başladınız?
Düğünlere her zaman ilgim vardı, davetli veya davetsiz düğünlere gider ve insanları gözlemlerdim. Üç sene yolcu gemilerinde dünyayı dolaşıp, dünyayı gezdikten sonra Las Vegas’a yerleşince bu işin büyük bir sektör olduğunu fark ettim ve kurumsal davet, portre, ürün fotoğrafçılığını ikinci planda tutarak düğünler üzerinde yoğunlaştım. İnsanların en mutlu gününü paylaşmak, düğünlere olan ilgimi arttırdı.

Teknik ekipman olarak ne kullanıyorsunuz? Vazgeçemediğiniz, olmazsa olmaz dediğiniz neler var?
Teknik olarak Canon’un veya başka markaların daha iyi makineleri zaman zaman çıksa da, ben hep Nikoncu oldum. Bunu fotoğrafçı camiası daha iyi bilir. Nikoncu musun? Canoncu musun? Yani Beşiktaşlı mısın? veya Galatasaraylı mısın? gibi bir tartışma hep fotoğraf meraklıları arasında yaşanır. Gerçekten çok iyi bir fotoğrafçıysanız, fotoğrafı kameraların değil beynin çektiğini bilirsiniz. Düğünlerde de zaten ya fotoğrafa meraklı bir garson ya da canı sıkılmış bir davetli gelir ve Canon mu? Nikon mu? daha iyi diye sorar. Daha da kötü olan soru, kameran kaç megapiksel? İşte o an biz düğün fotoğrafçıları hızla uzaklaşmak isteriz oradan.

Gelin ve damatla nasıl iletişim kuruyorsunuz? Onlarla fotoğraf çekimi öncesi görüşüyor musunuz? Tanımaya çalışıyor musunuz?
Öncelikle bir ön görüşme oluyor. Bu ön görüşmede ne tarz bir çekim istediklerinden tutunda, çekimin nerde olacağını, tavan yüksekliğinin kaç metre olacağını, aile bireyleri hakkında birçok ayrıntıyı soruyorum. Her türlü ayrıntıyı öğrenmeliyim ki, her şey kontrolüm altında olsun ve daha iyi performans sergileyebileyim.
Çekim sırasındaki iletişim tamamen vücut dili üzerine kurulmuştur. 12 sene yurtdışında kalıp, 88 çeşit milletle çalışmış birisi olarak, karşımdakinin ne istediğini okuyabiliyorum. Sadece düğün fotoğrafçısı olursanız başarılı olamazsınız. Bazen birkaç saniyeliğine de olsa heyecanlanan gelini yatıştıran psikolog, bazen terleyen damada su veya mendil veren uşak, bazen gergin bir ortamı yumuşatan diplomat, bazen pastanın nasıl kesileceğini gösteren bir banquet müdürü, bazen de insanları havaya sokup, eğlendiren bir animatör olmalısınız. Ama genel olarak film çeken yönetmen gibisiniz.

Bize biraz düğün fotoğrafçılığından bahseder misiniz? Nasıl olur düğün fotoğrafçısı? Ne gibi özellikler taşır?
Kimi zaman geri planda durmalı, görünmez olmalı, kimi zaman kendini ön planda tutup etraftaki tüm kontrolü ele geçirmeli ve insanları yönlendirmelidir. Çekim başlayınca ben artık düğün fotoğrafçısı olmanın dışında, damat ve gelinin bebekbakıcısı, psikoloğu, uşağı, arkadaşı, gölgesiyimdir. Kontrol dışında gelişen aksilikleri önlemek için bir diplomat, insanları gülümsetmek için animatör olmalısınız. Biraz iddialı olacak ama ben tek başıma bir orduyum ve en büyük silahım Nikon kameram ve fikirlerimdir. İyi stratejilerle,etraftaki tüm malzemeyi fırsatçı bir şekilde kullanarak, doğru zamanlamalarla doğru hareketleri yaparak, gelin ve damadı okuyarak, onları motive ederek, farklı açılar kullanıp, iyi fikirlere sahipseniz ve elinizdeki teknik malzeme olsun, çevrenizdeki arka fonlar olsun, her şeyi kendi orijinal tarzınızla maksimum seviyede kullanarak iyi bir düğün fotoğrafçısı olabilirsiniz.

Birçok ülkede düğün fotoğrafları çekmiş bir fotoğrafçı olarak, sizi en çok hangi ülke düğünleri etkiledi?
Ben Amerika’nın birkaç eyaletinde, St Thomas Virgin Islands, Puerto Riko, Alaska Buzulları, St Petersburg, Amsterdam, Karachi ve Türkiye’de İzmir, İstanbul, Ankara, Bodrum ve Samsun’da düğün fotoğrafları çektim. Amerika’da Hint, Vietnam, Kamboçya, Meksika, Yunan, Bosna ve Filistin düğünleri çektim. En sevdiğim Amerikan ve Hint düğünleri diyebilirim ama dünyanın dört bir tarafında düğün çekmiş biri olarak Türk düğünlerinin her zaman çok daha özel olduğuna inanırım. Türk düğünlerinde eğer davette 200 kişi varsa, bu kişinin 150 kişisinin halay çektiği anlar yaşanır. Halaya katılmayan 50 kişide ya yaşlılardır ya da küçük çocuklardır. Aynı şekilde 6 bayanın aynı anda tuvalete gidip davetteki kişiler hakkında fikir alışverişi yaptığı yegâne düğünler Türk düğünleridir. Bizim düğünlerimizde belki bir Amerikan düğünü kadar toplu halde yapılan atraksiyon yoktur ama düğündeki her karakter zaten aslan sütüyle alınmış bir enerjiyle tek başına bir şovdur. Renkli insanlarımızla, en renkli düğünler Türk düğünleridir.

Ülkemizde insanların size yaklaşımı nasıl? Daha doğrusu bir düğün fotoğrafçısına yaklaşım nasıl?
Beni evlerine yemeğe davet edecek kadar yaklaşımları son derece pozitif, diğer fotoğrafçılar bu işi arabesk tarzı yaptıkları için ben ve benim gibi vizyon sahibi kişilerin bu sektörde sıyrılıp, yükselmesi kolay oluyor. Mesala bir fotoğraf stüdyosunun vitrinindeki Aladdin’in Sihirli Lambası’nın dumanlarının içinden çıkan bir damat veya çekilen 50 karenin hepsinde damat ve gelinin birbirine bakması ve arkadaki kırmızı güllerin havada uçuştuğu derecede bir yaratıcılık beni endişelendiriyor. Bence İstanbul da bu işi iyi yapan 5-6 tane iyi düğün fotoğrafçısı vardır. Düğün fotoğrafçılığında henüz iyi bir yere gelinemedi. Çünkü genel olarak Türkiye’de düğün fotoğrafçısının karizması yoktur. Düğün fotoğrafçısı genelde düğün mekanı, gelinlik, organizasyon firması seçildikten sonra en sona bırakılır. Bazı düğün mekanları da, kendi fotoğrafçılarının kullanılmasını şart koşarak, serbest çalışan fotoğrafçılara izin vermez. İşte o noktada bu işin ne kadar büyük bir sektör olduğunu anlarsınız. Otellerdeki anlaşmalı düğün fotoğrafçıları da davetlilere satış yapma kaygısı yaşadıklarından estetik, sanatsal fotoğraflara zaman yoktur. Bir evlilik haberinde de gelinlik pronovias’dan, ayakkabı divandan, balayına Şeyseller’e gidecekler kısmı vardır ama fotoğrafları kimin çektiğine yer vermezler.

Bu tabi Türkiye’deki fotoğrafçılara olan genel yaklaşım, bana olan yaklaşım daha iyimser. Çünkü ben genç yaşta sektörde yapılabilecek bir çok şeyi yaptım ve farkımı ortaya koydum mesala İstiklal Caddesi’nde Ara Güler’in sahip olduğu fotoğraf evinde “Düğünden Kaçan Gelin” adlı bir stand up show’da yer yer güzel, yer yer komik düğün fotoğrafları göstererek bir performans gerçekleştirdim. Mekanın telefonları 3 gün kitlendi, bazı tv kanalları geldi ve onlara röportaj verdim. Akşam haberlerinde gören tv programcıları beni canlı yayınlara davet ettiler.Saba Tümer e kadar bir çok programda düğün fotoğrafçılığı hakkında konuştum. TV’de gören gazetecilerde ilgilenip aradılar ve bir buçuk sene icerisinde 42 gazete ve dergiye röportaj verdim. Fotoğraf dergilerinde 2 sene editörlük yaptım. Fotoğraf seminerleri vererek, yurtdışındaki yolcu gemilerine fotoğrafçı gönderdim. Kendi imkanlarımı ve çevremi kullanarak fotoğrafçılıkla ilgili yapabileceğim bir çok şey yaptım. Hong Kong’dan, Yunanistan’dan İstanbul’a gelen müşterilerim oldu. Aslında çok karizmatik ve eğlenceli olan bu işe kalbimi verdim.

“Düğün fotoğrafçısı olmasaydım, ….…” gibi bir cümle kursaydınız?
Zaman kısıtlaması olmasaydı eski devirlerde yaşayan bir savaşçı veya korsan olmak isterdim. Eğer zaman bugünle kısıtlı olsaydı, futbolcu olmak isterdim. Savaşçı, futbolcu veya fotoğrafçı olmanın ortak özelliği üç meslekte de savaşmak ve mücadele vermektir. Savaşta düşmana karşı, futbol da rakip kaleye, fotoğrafta ise ışığa, kadraja ve pozlamalara karşı savaş vardır.Ya ışık kötü düşer, ya kadraj tutmaz, ya yaratıcılık azdır, ya pozlama kötüdür, fotoğrafçı bu öğeleri düzeltir, fotoğraf karesini daha iyi yapmaya çalışırken mücadele verir, savaşır.

Fotoğrafçı, özellikle de düğün fotoğrafçısı olmak isteyen genç arkadaşlara ne gibi önerileriniz olur?
Her meslekte olduğu gibi işin avantajlarını ve dezavantajlarını düşünüp, tartsınlar. Bu düşünüp tartmayı cennete giderken bile yapmak lazım. Mesala cennete gideceksiniz ama bazı arkadaşlarınız cehennemde ve onları göremeyeceksiniz. O zaman cennete gitmenin bile dezavantajı olabilir. Aşağıdaki listeye göz atmanızı tavsiye ederim.

Mesleğin Avantajları
1-Öğlene kadar uyuyabilirsiniz, çekim yoksa istediğiniz zaman çalışırsınız. Sabah 9, akşam 5 hayatınız olmaz. Arkadaşlarınız ofiste sevmediği işi yapar ve patronundan azar yerken, siz Bebek’te yürüyüş yapabilirsiniz.
2-Arada seyahat etme şansı var, yazın Çeşme’de, Eylül’de Bodrum’da düğünler olur, şansınız varsa arada yurtdışına da gidebilirsiniz.
3-Çalışırken herkes sizi dinler, saygı gösterir ve size gülümser.
4-Müşterileriniz evlenmek üzere olan çiftler olduğu için, hep pozitif ve sempatik olurlar. (İyi ki boşanma avukatı değilim.)

Mesleğin Dezavantajları
1-Wedding Photographer denilince bir karizması vardır ama düğün fotoğrafçısı denilince karizma bir anda sarsılabilir.
2-Şimdi hayat çok güzel ama 40 yaşından sonra düğün mü çekeceksiniz? Ayrıca emekli maaşınız da olmayacak.
3-Gecenin ilerleyen saatlerinde alkol sınırlarını aşmış yüzlerce davetli arasında, sıcacık ve konforlu evinizden uzakta tanımadığınız kişiler arasında, onların arada size çarparak ve tüm bu çarpışmalar arasında kan ter içinde fotoğraf çekmeye çalışmak gerçekten eğlenceli mi? Mekândaki tek ayık kişi sizsiniz, ayrıca 14 saattir fotoğraf çekiyorsunuz ve insanlar üstünüze içki döküyor. Eğer hayır ben bunları kaldıramam diyorsanız, bu işe başlamayın derim.

Tarzını beğendiğiniz veya örnek aldığınız fotoğrafçılar var mı?
Sebastiao Salgado, Peter Jordan, Nuri Bilge Ceylan ve İzzet Keribar.

Birçok düğünde fotoğraf çekmiş biri olarak, başınızdan geçen ilginç bir anıyı bizimle paylaşır mısınız?
Düğünden aklıma gelen ilk ilginç şeyler, şampanya patlatıp, şampanya mantarıyla davetlileri yaralayan garsonlar, beach clubta yapılan düğünlerde içki limitini aşıp denize giren gelin damat ve arkadaşları, gelin arabasının üstüne atlayan çocuklar, topuklu ayakkabı yüzünden dengesini kaybedip üstünüze kapaklananlar, sizi havuza atmak isteyen damadın şakacı arkadaşları. Geçenlerde böyle bir hikaye dinledim. Damadın arkadaşları düğün fotoğrafçısını birden omuzlarına alıp, havuza atmışlar. Tabi bu şaka kendilerine pahalıya patladı çünkü fotoğrafçının cebindeki tüm hafıza kartları ıslanınca düğün fotoğraflarından geriye eser kalmadı. Bence ya düğündeki davetlilerle samimi olunmamalı ya da çok geç vakte kadar düğünde kalınmamalı. Son olarak 3. Evliliğini yapacak romantik damattan bahsetmek istiyorum. Damat bana neden bir tane düğün albümü veriyorsunuz? Ya boşanırsak ne olacak? Dedi. Daha evlenmeden, boşanma hesapları yapan bir damada ben de, o zaman ben size 2 tane düğün albümü vereyim dedim. Umarım boşanmamışlardır. Acaba 4. Düğünü de ben çeker miyim? Mesala Seda Sayan’da geçtiğimiz günlerde boşandı ve 8. evliliğini de acaba aynı düğün fotoğrafçısı mı çekiyor, yoksa her defasında farklı bir fotoğrafçıyla mı çalışıyor? İnanın ben de bilmiyorum, tek bildiğim evlilik müessesinin kutsal bir müessese olduğu.

Bu keyifli söyleşi için Efe Babacan’a çok teşekkür ediyoruz.

Sanatçının dünyanın dört bir yanında çekmiş olduğu karelerden oluşan geniş arşivine buradan ulaşabilirsiniz.